Ημιμαραθώνιος 2026: Η ιστορία και τα ρεκόρ της απόστασης των 21 χιλιομέτρων

Είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς αγώνες δρόμου παγκοσμίως, μαζί με εκείνους των 5 και 10 χιλιομέτρων, ενώ αποτελεί την αγαπημένη «μεγάλη» απόσταση μετά τον Μαραθώνιο. Κι αν για τις απαρχές και την πλούσια ιστορία του αγώνα των 42.195 μ. έχουν γραφεί αναρίθμητες σελίδες, πόσοι γνωρίζουν πού και πότε γεννήθηκε ο Ημιμαραθώνιος;

Η καταγωγή του αγώνα των 21.0975 μ. δεν έλκει την προέλευσή του από την αρχαία Ελλάδα. Δεν συνδέεται με κάποιο ιστορικό γεγονός ή με μια ηρωική πράξη. Πότε ακριβώς οι δρομείς άρχισαν να δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους στη συγκεκριμένη απόσταση δεν είναι γνωστό, αλλά οι απαρχές του τοποθετούνται αρκετά χρόνια πριν κάνει την επίσημη εμφάνισή του στο καλεντάρι των δρομικών διοργανώσεων, περίπου από τις αρχές της δεκαετίας του 1960.

Η αύξηση της δημοτικότητας του Μαραθωνίου ήταν εκείνη που έφερε ολοένα και μεγαλύτερο κοινό στους αγώνες δρόμου, γεγονός που οδήγησε στην αναζήτηση περισσότερων επιλογών για τους δρομείς. Στο πλαίσιο αυτό καθιερώθηκε σταδιακά ο αγώνας που αντιστοιχούσε στη μισή απόσταση του Μαραθωνίου.

Ο ημιμαραθώνιος που ακολουθούσε τον Δρόμο του Κρασιού στο Λουξεμβούργο μπορεί να θεωρηθεί ένας από τους πρώτους αγώνες Ημιμαραθωνίου με τη σύγχρονη έννοια του όρου. Πραγματοποιήθηκε το 1962 αρχικά μόνο για άνδρες, με τις γυναίκες να συμμετέχουν για πρώτη φορά το 1974. Η απόσταση στις πρώτες διοργανώσεις δεν αντιστοιχούσε σε εκείνη του ημιμαραθωνίου μέχρι το 1995. Και, παρά τις τροποποιήσεις που έχουν συντελεστεί στη χάραξη της διαδρομής του, ο αγώνας εξακολουθεί μέχρι σήμερα να είναι δημοφιλής, γνωστός ως ING Route du Vin Half Marathon και να διεξάγεται κάθε χρόνο στα τέλη Σεπτεμβρίου.

Από τότε έως σήμερα χιλιάδες ημιμαραθώνιοι διοργανώνονται κάθε χρόνο σε κάθε γωνιά του πλανήτη, από τις Ηνωμένες Πολιτείες έως την Αυστραλία. Ο Ημιμαραθώνιος Αθήνας ξεκίνησε να είναι δυναμικά παρών στο διεθνές δρομικό ημερολόγιο από το 2012.

Η δημοτικότητα του Ημιμαραθωνίου ως αγώνα έχει αυξηθεί σημαντικά, καθώς προσελκύει τόσο δρομείς όσο και διοργανωτές. Όσοι προτιμούν τους αγώνες των 5 και 10 χλμ. αναζητούν συχνά την πρόκληση να δοκιμαστούν σε μια μεγαλύτερη και πιο απαιτητική διαδρομή. Οι διοργανωτές, από τη δική τους πλευρά, επωφελούνται από τη σύνδεση του αγώνα με τον όρο «Μαραθώνιος», ενώ έχουν να διαχειριστούν μικρότερο οργανωτικό και προπονητικό φορτίο σε σχέση με τον αγώνα των 42 χιλιομέτρων.

Επισήμως, στο διεθνές αγωνιστικό καλεντάρι της World Athletics ο Ημιμαραθώνιος καθιερώθηκε από τη δεκαετία του 1990, ενώ το πρώτο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ημιμαραθωνίου πραγματοποιήθηκε το 1992. Περιλάμβανε τρεις αγώνες: τον αγώνα ανδρών, τον αγώνα γυναικών και τον αγώνα νέων ανδρών. Επιπλέον, σε κάθε κατηγορία διεξήχθη ομαδικός αγώνας, με τους νικητές να αναδεικνύονται συνδυάζοντας τις επιδόσεις των τριών πρώτων αθλητών μιας χώρας. Η χώρα με το χαμηλότερο συνολικό χρόνο κέρδιζε τον ομαδικό αγώνα. Ο αγώνας νέων ανδρών διεξήχθη μόνο στην πρώτη και δεύτερη έκδοση και αφαιρέθηκε από το πρόγραμμα από το 1994 και μετά. 

Μία από τις πρώτες κορυφαίες επιδόσεις στην ιστορία της απόστασης σημειώθηκε το 1965 από τον Ron Hill στον ημιμαραθώνιο του Freckleton με χρόνο 1:05:44, σε μια περίοδο όπου δεν υπήρχε ακόμη επίσημη αναγνώριση παγκόσμιων ρεκόρ.

Ο Zersenay Tadese από την Ερυθραία είναι ένας από τους κορυφαίους αθλητές στην ιστορία του αγωνίσματος, έχοντας κατακτήσει πέντε παγκόσμιους τίτλους, ενώ ο Geoffrey Kamworor από την Κένυα κυριάρχησε την περίοδο 2014–2018 με διαδοχικές παγκόσμιες διακρίσεις. To παγκόσμιο ρεκόρ κατέχει ο Yomif Kejelcha  από την Αιθιοπία  με χρόνο 57:30 που πέτυχε το 2024 στον ημιμαραθώνιο της Βαλένθια. 

Στις γυναίκες, η Peres Jepchirchir έχει κατακτήσει τρεις φορές τον παγκόσμιο τίτλο, όπως παλαιότερα η συμπατριώτισσα της Tegla Lorupe, η Βρετανή Paula Radcliffe και η Lornah Kiplagat από την Ολλανδία. ενώ το παγκόσμιο ρεκόρ ημιμαραθωνίου ανήκει σήμερα στην Letesenbet Gidey από την Αιθιοπία με 1.02.52. Η επίδοση αυτή σημειώθηκε στην πρώτη συμμετοχή της σε ημιμαραθώνιο, στη Βαλένθια το 2021 και της χάρισε τον τίτλο της πρώτης γυναίκας  στην ιστορία που έτρεξε τη συγκεκριμένη απόσταση σε χρόνο μικρότερο των 63 λεπτών. 

Τις καλύτερες επιδόσεις στην Ελλάδα, σε άνδρες και γυναίκες, έχουν σημειώσει ο Σπύρος Ανδριόπουλος με 1:03.04, ένα ρεκόρ που κρατά από το 1988 και η Αναστασία Μαρινάκου με 1:11.37, μια επίδοση που σημειώθηκε τοιν περασμένο Φεβρουάριο στη Βαλένθια.

Στην Αθήνα, ο πρώτος ημιμαραθώνιος διοργανώθηκε το 2012 και εκτός από τη διαδρομή των 21χλμ περιελάμβανε αγώνες 8 και 3 χλμ, όπως και 700 μ. για ΑμεΑ. Από το 2021 είναι αφιερωμένος στη μνήμη του σπουδαίου συνθέτη, Μίκη Θεοδωράκη.